Muze op Maandag: encyclopedist Plinius de Oudere

Vesuvius
Foto: Stuck in Customs
Bron: http://www.flickr.com/photos/stuckincustoms/191469481

Afgelopen zaterdag was het precies tien jaar geleden dat Jimmy Wales de Wikipedia heeft opgericht. Tweeduizend jaar gelden leefde een andere encyclopedist. Deze encyclopedist had een werk voor ogen zoals niemand vóór hem heeft gepresteerd: in een alomvattende encyclopedie kennis verzamelen en vastleggen om deze veilig te stellen voor het nageslacht. Deze encyclopedist is Gaius Plinius Secundus, ook wel Plinius de Oudere genoemd.

Plinius de Oudere (23/ 24 - 79) is om meerdere redenen bekend. Natuurlijk, hij was de oom van Gaius Plinius Caecilius Secundus (Plinius de Jongere), de brievenschrijver, die in een tweetal brieven verslag heeft gedaan van de uitbarsting van de Vesuvius in 79 n. Chr. Daarnaast was Plinius de Oudere staatsman en strateeg. Zo neemt Plinius de Oudere deel aan de veldtocht onder leiding van Corbulo tegen de opstandige Chauken waarbij Corbulo en passant de Friezen toevoegde aan het Romeinse Rijk. Voor even dan.

Maar Plinius de Oudere is vooral bekend om zijn encyclopedie. Zijn werk, Naturalis Historia, is een onuitputtelijke bron van informatie. Kosmologie, geografie van West-Europa, via Afrika tot het Verre Oosten, mens- en dierkunde, insecten en plantenkunde, geneeskunde, kunst, noem het maar op. Opgetekend in zevenendertig boeken. Daarin krijgt hij steeds meer bewondering voor de natuur: volgens Plinius heeft de mens een verantwoordelijkheid tegenover de natuur.

Behalve de Naturalis Historia schreef Plinius de Oudere ook over militaire, historische en wetenschappelijke onderwerpen die behalve in fragmenten in andere werken niet zijn overgeleverd. In 77 draagt hij zijn magnum opus op aan keizer Titus. Maar de honger naar kennis bleef. Zelfs bij de vulkaanuitbarsting van de Vesuvius. Plinius de Oudere gaat uit weetgierigheid de uitbarsting tegemoet, maar verandert van plan als hij hoort dat mensen in nood zijn. In Stabiae in de Baai van Napels komt hij om het leven in een poging anderen te hulp te komen.

Een kort fragment uit een beroemde passage over de inwoners van Noord-Nederland:

Twee keer per etmaal komt de Oceaan daar met geweldige watermassa’s over een onmetelijke afstand opzetten en bedekt […] Daar bewoont dat arme volk hoge terpen of vlonders die ze eigenhandig hebben opgeworpen tot de hoogste waterstand die ze hebben meegemaakt. […] En deze volkeren spreken van slavernij als ze vandaag door het Romeinse volk overwonnen worden. Zo gaat het inderdaad: het lot laat veel mensen in leven om ze te straffen.

(Plinius, Naturalis Historia 16.2-4; vertaling J. van Gelder, M. Nieuwenhuis en T. Peters)

Wikipedia in de praktijk

Huisvesting van de Buma Bibliotheek van 1933 tot 1966
ontworpen door D.F. Wouda

.

De Wikipedia is een prachtig instrument. Als je even wat wilt weten, zoek je het zo op in de Wikipedia. We schrijven er met ons allen aan mee en de encyclopedie wordt zo alleen maar dikker en dikker. Maar dat we er met ons allen aan mee schrijven, is meteen ook een nadeel. Zeggen sommigen. Want hoe weet je nu of de informatie in de Wikipedia wel klopt? Onzin, zeggen de voorstanders. De Wikipedia is een zelfregulerend systeem. Ziet een bezoeker een fout, dan kan de bezoeker deze fout zelf wijzigen. Geen probleem, toch?

Beiden hebben gelijk. Tenminste, dat is nu mijn ervaring.

Eerder berichtte ik al dat ik in het kader van de cursus 23 Dingen zelf een lemma over de Buma Bibliotheek aan de Wikipedia heb toegevoegd. Omdat ik nieuwsgierig ben hoe dit lemma zich verder ontwikkelt, kijk ik af en toe naar het lemma. Vlak na publicatie hadden een paar botjes kleine verwijzingen aangepast en toegevoegd. En verder was er geen verandering.

Maar een kleine week geleden zag ik een echte wijziging in het lemma. Er was een zin toegevoegd ("De bibliotheek is gevestigd in een gebouw (rijksmonument) ontworpen door Dirk Frederik Wouda"). Die zin klopte wel, maar ook weer niet. De Buma Bibliotheek heeft inderdaad in dat pand gezeten, alleen, dat was van 1933 tot en met 1966. Ik hoor de tegenstanders al: oei, een fout in de Wikipedia. Zie je nu wel. Onbetrouwbaar ding. Ik vond het een mooie toevoeging aan het lemma over de Buma Bibliotheek. Als ik er de jaartallen aan zou toevoegen, dan klopte het weer als een bus. En zo gezegd, zo gedaan.

Geen probleem, toch?

Buma Bibliotheek in de Wikipedia

En het is gelukt. Zie maar.

Dit blogbericht bracht mij op het idee. Hierin verwijst Johan naar het lemma over Tresoar in de Nederlandse variant van de Wikipedia. Ik zag dat de Buma Bibliotheek nog geen apart lemma heeft in de Wikipedia. Mooi klusje voor mij, dacht ik toen.

Dus aan de slag. De tekst was al klaar: voor de 23 Dingen Wiki had ik al een lemma geschreven over de Buma Bibliotheek. Vol enthousiasme drukte ik op de rode link in 'De pagina "Buma bibliotheek" aanmaken op deze wiki' in de Wikipedia. Wikipedia vroeg mij vier keer of ik zeker wist of het lemma over de Buma Bibliotheek niet al bestond. Welnu, na nog eens grondig de Wikipedia doorzocht te hebben, kan ik zeggen: het lemma bestaat niet.

Daarna wijst Wikipedia mij op richtlijnen, tips en conventies voor het schrijven van een artikel op Wikipedia. Dit zijn lange lijsten. Heel begrijpelijk natuurlijk. De Wikipedia is uitgegroeid tot een instituut en uniformiteit is hierbij van groot belang. Daarnaast heeft de Wikipedia geprobeerd verschillende functies zo eenvoudig mogelijk te maken. Als je de documentatie wat rustig doorleest, vind je de verschillende codes om het lemma te stroomlijnen en vorm te geven in Wikipedia-huisstijl. En ook hier geldt: vind je iets moois in een ander lemma, één klik op 'bewerken' in dat lemma en je kopieert de code naar je 'eigen' lemma.

En dan: 'Pagina opslaan' (een kleine knop links onder het tekstveld), en daar staat de Buma Bibliotheek in de Wikipedia.

En nu is het tijd het lemma los te laten. Want 'jouw' tekst bestaat niet in de Wikipedia. Ik ben benieuwd hoe het lemma er over een paar maanden uitziet. En, heb je verbeteringen: vul maar aan!