Sportieve Griekse goden vinden Facebook NKV leuk!

Klik of tik op de afbeelding voor een vergroting

Ooit eens afgevraagd hoe het wedstrijdverloop van een van de Olympische sporten zou zijn als de inwoners van de Griekse mythologie mee zouden doen aan de verschillende sportdisciplines? De tekenaar van bovenstaande cartoon wel. En begrijpelijk, als mens red je het niet tegen de goden en de mythische figuren ...

Deze prachtige prent kwam ik tegen op de Facebookpagina van het Nederlands Klassiek Verbond (NKV). Het NKV is een vereniging voor iedereen die geïnteresseerd is in de klassieke oudheid. Het NKV organiseert reizen, lezingen, eendaagse congressen, vertaalwedstrijden, en ga maar door. Het reikt de NKV Prijs uit, het heeft een uitgebreide eigen website, twittert, en geeft het kleuren magazijn Hermeneus uit. En het leuke van dit alles: kennis van Grieks en Latijn is niet nodig.

Maar dat is nog lang niet alles wat het NKV doet. Want het NKV heeft sinds enige tijd een eigen Facebookpagina. En op deze Facebookpagina deelt het NKV allerlei nieuwtjes, weetjes, informatie over tentoonstellingen, evenementen van het NKV zelf, grappige of serieuze links, of aankondigingen van congressen. En dus ook de bovenstaande cartoon.

Wil je ook zo divers nieuws over de oudheid ontvangen? Wordt vriend van het NKV op Facebook. En volg meteen het NKV via Twitter. Lid worden kan natuurlijk ook. En mocht je nu denken, dit blogbericht begint verdacht veel te lijken op een reclamebericht voor het NKV, dan klopt dat helemaal.

Soms mag dat ook wel.

Het Colosseum, maar dan van LEGO

Hoeveel blokjes passen er in het Colosseum? Als je het Colosseum nabouwt met LEGOstenen, zijn dat er 200.000. Want dat is precies het aantal LEGOstenen dat Ryan McNaught nodig had voor zijn LEGOmodel van het Colosseum.

In het Nicholson Museum in Sydney staat de maquette van het Colosseum die helemaal is gebouwd van LEGOblokjes. Het Colosseum is ontworpen in de schaal van de minifiguur, dus LEGO's eigen minifiguur Romeinse soldaat voelt zich er geheel op zijn gemak. Het model laat het Colosseum op twee manieren zien: een deel toont het Colosseum vlak na de opening (rond 80 n. Chr.) en een deel de huidige staat van het monument, inclusief toeristen die met (verklede) Romeinen op de foto gaan en een ijscowagentje.

Bekijk de uitgebreide fotoreportage.

Meer weten?
- Romeinen in miniformaat
- Muze op Maandag: met Martialis naar het Colosseum

(met dank aan: Oudheid. Sectie Oude Geschiedenis UU)

Muze op Maandag: antieke medailles

Een rijkelijk versierd exemplaar van een amfoor rond 520 v. Chr.
Bron: Wikipedia

Nederland heeft alsnog een gouden medaille (of eigenlijk, een beeldje) toegewezen gekregen bij de roeiwedstrijd van de Olympische Spelen van 1900 in Parijs. Bij de Olympische Spelen in de oudheid deelde men ook prijzen uit, maar dat waren geen medailles. Wat dan wel? Muze op Maandag gaat op prijzenjacht.

In de oudheid waren er meer sportwedstrijden dan de Olympische Spelen alleen. De Olympische Spelen waren wel de belangrijkste spelen. Er werd onderscheid gemaakt tussen prijsspelen en kransspelen. Bij de prijsspelen stonden (soms wel aanzienlijke) geldbedragen op het spel. Bovendien kon een atleet startgeld vragen. Bij kransspelen lag dat anders. Daar werden geen materiële prijzen uitgereikt.

Dit betekent niet dat een overwinning in een van de kransspelen een sporter niets opleverde. De prestige na het behalen van een overwinning op een van de kransspelen was groot voor de sporter. Zo kon de geboortestad van de sporter de sporter belonen met pensioenvergoedingen, hij kon in zijn eigen stad voor de rest van zijn leven een gratis maaltijd bij het gemeentehuis nuttigen of andere privileges genieten. En een overwinning verhoogde natuurlijk zijn marktwaarde op een van de prijsspelen ...

De Olympische Spelen in de oudheid golden als kransspelen. Waar andere kransspelen of heilige spelen in de loop der jaren wel concessies moesten doen en alsnog de beroepsatleten gingen betalen, bleef Olympia een van de weinige spelen met een zo grote naam dat hier betaling niet aan de orde was. Maar als de atleten geen geld wonnen bij de Olympische Spelen en geen medaille behaalden, wat kregen zij dan wel bij een overwinning? Eeuwige roem. En in het geval van Olympia, was dat een heel grote prijs.

Maar er was meer. Kransspelen hadden eigen prijzen. Winnaars bij de Olympische Spelen ontvingen een krans van takken van de heilige olijfboom die op het tempelterrein groeide. Een winnaar bij de Panatheneïsche Spelen won een amfoor (een bewaarkruik met twee oren) vol met olijfolie. En mocht deze laatste prijs je bekend voorkomen, dan kan dat kloppen: want daar vindt onze beker met de grote oren, en al die andere bekers, zijn oorsprong.

Meer weten?
- het medailleklassement van de klassieke Olympische Spelen

Muze op Maandag: veilig terugkeren naar huis

Odysseus en Penelope
(Johann Heinrich Wilhelm Tischbein (1751 - 1829))

Gisterochtend landde de Nederlandse astronaut André Kuipers in de Sojoezcapsule in de steppe van Kazachstan. Hij keerde hiermee terug naar huis na een verblijf van 193 dagen in het International Space Station. De bekendste terugkeer uit de klassieke literatuur is die van de Griekse held Odysseus. Muze op Maandag wacht hem op.

De terugkeer van Odysseus is het onderwerp van het epos Odyssee. De Odyssee is een van de twee epen van de Griekse dichter Homerus; de andere is de Ilias over de Trojaanse Oorlog. De heldendichten komen uit de achtste eeuw v. Chr. maar (elementen uit het) verhaal gaan veel verder terug dan die achtste eeuw.

In de Odyssee wordt de terugkeer van de Griekse held Odysseus beschreven. Na tien jaar oorlog voeren op de vlakte voor Troje aan de zijde van de Grieken keert Odysseus terug naar huis. En dat huis ligt in Ithaka. Maar zo gemakkelijk gaat dat niet; Odysseus en zijn kameraden beleven allerlei avonturen en het zou nog eens tien jaar duren eer Odysseus voet op eigen bodem zet.

Op het thuisfront is in de twintig jaar van Odysseus' afwezigheid, het nodige gebeurd. Vrijers hebben zich het paleis van Odysseus toegeëigend en zij dingen naar de hand van Penelope, de echtgenote van Odysseus. Maar Penelope wil hier niks van weten. Als Odysseus te weten komt van de situatie thuis, verzint hij een list: hij vermomd zich als bedelaar en keert zo ongemerkt terug op Ithaka. Zijn hond, Argos, die was achtergebleven op Ithaka, herkent Odysseus:

Toen ze (dat is: Odysseus en Eumaios) zo stonden te praten, tilde een hond, die daar lag, zijn
kop op en spitste zijn oren. Het was Argos, dezelfde
hond die Odysseus vanaf de geboorte zelf getraind had,
maar waar hij niets aan gehad had, omdat hij weg moest naar Troje.
Er was een tijd dat Argos op jacht ging met jeugdige jagers,
altijd achter de herten en hazen en berggeiten aan, maar
nu bleef hij buiten de poort, zijn baas was immers niet thuis en
hij lag totaal verwaarloosd op een van de grote hopen
mest van koeien en muildieren
[...]
                                                         Daar lag
Argos overdekt met bijtende hondevlooien.
Ondanks alles wist hij dat zijn baas er was, hij
kwispelde met zijn staart, hij legde zijn oren plat, maar
had geen kracht meer om naar Odysseus toe te kruipen.
Die keek vlug opzij en veegde langs zijn ogen -
iets dat Eumaios niet merkte - en begon haastig te vragen:
'Kijk Eumaios, wat een prachtige hond op die mesthoop!'
[...]
Maar het noodlot van de zwarte dood trof Argos,
toen hij Odysseus in het twintigste jaar weer gezien had.

Uiteindelijk herenigt Odysseus zich na een strijd tegen de vrijers met zijn echtgenote Penelope.

(Homerus, Odyssee, 17, 290 - 327; vertaling: Imme Dros)

Telefonisch vergaderen

Foto: krow10
Bron: http://www.flickr.com/photos/krow10/5145606650

Vanmiddag heb ik voor het eerst vergaderd via een telefonisch vergadering met in totaal drie deelnemers.

Ik zal het uitleggen. We zijn bezig met de voorbereidingen voor de Week van de Klassieken 2013, en we wilden graag met ons drieën overleggen, zonder meteen fysiek op een plek af te spreken. Gelukkig zijn voor dit telefonisch vergaderen allerlei technische hulpmiddelen beschikbaar, zoals met alle betrokkenen inbellen op een centrale en zo vergaderen. En dan heb ik het nog niet eens over de mogelijkheden die bellen via internet of via skype (met of zonder beeld) bieden.

Wij hadden voor de vergadering deze middag gekozen voor weer een andere techniek. Een van de drie deelnemers aan deze telefonische vergadering beschikte over twee telefoontoestellen op zijn kamer, belde met elke andere telefoon de andere twee deelnemers (waaronder ikzelf) op, en zette ons allebei op de speaker van die telefoontoestellen. En om er zeker van te zijn dat de gesprekspartners via de speakers elkaar goed konden verstaan, werden de telefoons naast elkaar gezet.

Ik zal je zeggen: we hebben prima telefonisch vergaderd. Zo doen wij, cultureel erfgoed instellingen, dat.

Opgeruimd staat netjes

Foto: Avital Gertner; Bron: http://www.flickr.com/photos/13363930@N00/5082510572

Vandaag heb ik nu echt afscheid genomen van haar. En ik moet zeggen, het ging best makkelijk. Het afscheid hing al een poosje in de lucht, maar tot een definitief 'tot ziens' kwam het maar niet. Maar vanaf nu scheiden onze wegen.

Ik heb haar opgeruimd. Zo van mijn bureau in de Buma Bibliotheek weggepakt en opgeborgen in de kast. En een nieuwe voor volgend jaar heb ik ook niet meer nodig. De jaarlijkse e-mail kwam langs om er haar te bestellen, maar nee, ik hoef niet meer.

Papieren agenda: hartelijk dank voor alle jaren trouwe dienst.

Meer weten?
- Afscheid van mijn papieren agenda

Muze op Maandag: de bal is rond

Jongleur met een bal?
Foto: Gun Powder Ma (bron: Wikimedia Commons)

Het EK Voetbal is in volle gang; Griekenland is door naar de kwartfinale en op het moment van schrijven probeert Italië zich te plaatsen voor de kwartfinales. Ook in de Griekse en Romeinse oudheid was de bal rond. Hoe rond? Muze op Maandag zoekt het uit.

Een spel met de bal is al zo oud, dan wel ouder, als de weg naar Rome. Bij Homerus (achtste eeuw v. Chr.) lezen we al van een balspel: als de Griekse held Odysseus half verdronken aanspoelt op het strand bij het land van de Phaeaken, speelt Nausicaä, dochter van de koning, een balspel met haar vriendinnen. Balspellen komen we ook tegen in kunst, zoals een reliëf of een zwartfigurige vaas. Ballen zijn er in verschillende maten: van een kleine bal gevuld met haren of veren tot een bal heel zware ballen. Ballen zijn gemaakt van stof of leer, maar ook ballen van aardewerk of zelfs glas zijn bekend.

Ballen worden dus gebruikt voor vermaak, maar ook voor training. De Griekse arts Galenus zag de voordelen van een balspel wel in: ballen waren licht en - niet onbelangrijk -  goedkoop, je kon er alleen of met meerdere personen mee oefenen. En of je nu jong of oud was, je kon je ermee op kracht of juist op snelheid oefenen. Het was ook een veilige manier van sportbeoefening. Ook beroemde Grieken en Romeinen deden aan balspellen. Zo wordt van keizer Augustus verteld dat hij zich vermaakte met de bal en rekent de tragediedichter Sophokles zijn balhandling tot zijn artistieke talenten.

Maar voetballen de Grieken en de Romeinen ook? In de oudheid doet men niet aan teamsport, en een spel met de bal maakt geen deel uit van Griekse en Romeinse sportfestivals zoals de Olympische Spelen. Wel is bekend dat de Spartaanse jongelingen in teams met veertien spelers een soort rugby of American football speelden in het theater, als onderdeel van rites de passage naar volwassen soldaat. Het toernooi wordt in de Romeinse oudheid jaarlijks gespeeld volgens een knock-outsysteem. Balspelers (Klassiek Grieks: sphaireis) van het winnende team brengen offers aan Herakles. In de late oudheid spreekt men ook van episkyros, een balspel dat veel lijkt op rugby, waarbij de bal alleen mag worden overgegooid.

Maar van voetbal in de moderne zin van het woord (bal gespeeld met de voet) is weinig met zekerheid terug te vinden in de Griekse en Romeinse bronnen.